topbar

عبادات

نماز در شرایط ویژه (بدون رکوع و سجده!) Sticky

پاسخ اصلی کارشناس 2018
متن پاسخ:
بسم الله الرحمن الرحیم چنین حکم شرعی نداریم که در بلاد کفر «به هر دلیلی» می توان نماز واجب را نشسته خواند و یا رکوع و سجده «نماز واجب» را با اشاره انجام داد. بلکه بعضی در موارد خاصّی ممکن است عذر شرعی وجود داشته باشد که شخص می تواند نماز واجب را نشسته بخواند و یا اینکه رکوع و سجده را با اشاره انجام دهد. مثلاً در این موارد گاهی باید رکوع و سجده را با اشاره انجام داد: الف. افرادی که از انجام رکوع و سجده عاجزند، ب. افرادی که مجبورند نماز را برهنه بخوانند، ج. نمازی که شخصی در حال غرق شدن به جای می آورد. د. جاهایی که ایستاده نماز خواندن و یا انجام رکوع و سجده خطرناک است و ضرر قابل توجّهی به دنبال دارد و شخص برای حفظ جان و یا دفع ضرر چاره ای جز انجام رکوع و سجده با ایماء و اشاره ندارد. امّا صِرف اینکه مثلاً کفّار و... از نماز خواندن مسلمان خوششان نیاید و یا مسخره کنند، ولی خطر جانی و... برایش وجود ندارد؛ مجوّز این نیست که رکوع و سجده با اشاره انجام شود. بنابراین، اگر شما احساس می کنید در بعضی شرایط در بلاد کفر باید رکوع و سجده را با اشاره انجام داد، آن شرایط را دقیقاً توضیح دهید تا حکم شرعی آن طبق نظر مرجع تقلید شما پرسیده شود. در پایان به چند نمونه از مسائل شرعی مربوطه اشاره می شود. 1. دربارۀ افرادی که عاجز از انجام رکوع اند: «هر گاه نتواند به اندازۀ ركوع خم شود بايد به چيزى تكيه دهد و ركوع كند و اگر موقعى هم كه تكيه داده نتواند به طور معمول ركوع كند بايد به هر اندازه مى‌تواند، خم شود و اگر هيچ نتواند خم شود، بايد موقع ركوع بنشيند و نشسته ركوع كند و احتياط مستحب آن است كه نماز ديگرى هم بخواند و براى ركوعِ آن با سر اشاره نمايد.» [1] «كسى كه مى‌تواند ايستاده نماز بخواند اگر در حال ايستاده يا نشسته نتواند ركوع كند بايد ايستاده نماز بخواند و براى ركوع با سر اشاره كند و اگر نتواند اشاره كند، بايد به نيت ركوع چشمها را هم بگذارد و ذكر آن را بگويد و به نيت برخاستن از ركوع، چشمها را باز كند و اگر از اين هم عاجز است بايد در قلب، نيت ركوع كند و ذكر آن را بگويد.» [2] 2. دربارۀ معلولینی که توانایی انجام سجدۀ عادی ندارند. سؤال: در سجده بايد هفت عضو از بدن روى زمين باشد، ولى ما به خاطر وضعيت خاص جسمى كه داريم، قادر به انجام اين كار نيستيم، زيرا از معلولين جنگى كه از صندلى چرخدار استفاده مى‌كنند، هستيم و براى نماز يا مهر را به طرف پيشانى بلند مى‌كنيم و يا آن را روى دسته صندلى چرخدار گذاشته و بر آن سجده مى‌كنيم، آيا اين كار صحيح است يا خير؟ جواب [از آیة الله خامنه ای]: «اگر قادر به گذاشتن مهر روى دسته صندلى چرخدار يا چيز ديگر مانند بالشت يا چهار پايه و سجده بر آن هستيد، بايد سجده را بدين نحو انجام دهيد و نماز شما صحيح است. در غير اين صورت به هر نحو كه مى‌توانيد هر چند با ايماء و اشاره، سجده و ركوع را انجام دهيد و نماز شما صحيح است. إن شاء اللّٰه موفق باشيد.» [3] 3. دربارۀ شرایط خطرناکی که برای حفظ جان نمی توان به طور معمول نماز خواند. سؤال: اگر رزمنده‌اى در جبهه به علت شدت درگيرى قادر بر قرائت فاتحه يا سجده و يا ركوع نباشد، چگونه بايد نمازش را در آنجا بخواند؟ جواب [از آیة الله خامنه ای]: «بايد به هر نحوى كه برايش امكان دارد، نماز بخواند. اگر قادر بر انجام ركوع و سجده نيست، ايماء و اشاره به جاى ركوع و سجود كافى است.» [4] همچنین در توضيح المسائل بسیاری از مراجع آمده است: «كسى كه مى‌تواند بايستد اگر بترسد كه به واسطۀ ايستادن مريض شود يا ضررى به او برسد، مى‌تواند نشسته نماز بخواند و اگر از نشستن هم بترسد، مى‌تواند خوابيده نماز بخواند.» [5] 4. دربارۀ مواردی که چاره ای جز برهنه نماز خواندن نیست: (البته اینکه آن موارد کدامند، بحث دیگری است) «كسى كه مى‌خواهد نماز بخواند، اگر براى پوشاندن خود حتى برگ درخت و علف نداشته باشد و احتمال ندهد، كه تا آخر وقت چيزى پيدا كند كه خود را با آن به پوشاند، در صورتى كه نامحرم او را مى‌بيند بايد نشسته نماز بخواند و عورت خود را با ران خود به پوشاند و اگر كسى او را نمى‌بيند، ايستاده نماز بخواند و جلوى خود را با دست به پوشاند و در هر صورت ركوع و سجود را با اشاره انجام مى‌دهد و براى سجود سر را قدرى پايين‌تر مى‌آورد.» [6] 5. استاد مطهری دربارۀ نماز اشخاص در حال غرق می گویند: «فقها معتقدند نماز «غرقىٰ» واقعاً نماز است نه چيزى به جاى نماز؛ يعنى آدمى كه در حال غرق شدن است و تلاش مى‌كند خودش را نجات بدهد و نمازش فقط صورتِ اشاره دارد (نه ركوع دارد، نه سجود، نه قرائت و نه چيز ديگر) نمازش واقعاً نماز است.» [7] پی نوشت ها: [1]. توضيح المسائل مراجع، ج‌1، ص: 565، مسأله 1036، دیدگاه امام خمینی (ره). [2]. همان، ص: 566، مسأله 1037، دیدگاه امام خمینی (ره). [3]. سیّد علی خامنه ای، أجوبة الاستفتاءات (فارسى)؛ ص: 100، س 494. [4]. همان، ص: 150، س 725. [5]. توضيح المسائل مراجع، ج‌1، ص: 542، مسأله 975. [6]. همان، ص: 445، مسأله 797 [7]. مرتضی مطهری، فقه و حقوق (مجموعه آثار)؛ ج‌21، ص: 352.
آیا این پاسخ صحیح است؟:
927 امتیازها
+
Vote up!
-
Vote down!
اشتراک در RSS - عبادات